Home
اصل و نسب طایفه دنبلی
تاریخ برمکیان
مشاهیر دنبلی
آثار بجا مانده
دانشمندان و شعراء
گالری عکس
تماس با ما
جستجو

 

 

 

امیر مرتضی قلی خان دنبلی

مرتضی قلیخان بزرگ

 

امیر مرتضی قلی خان پسر امیر علی خان ملقب به صفی قلی خان، از نزدیکان شاه عباس ثانی  بود . در زمان حیات پدرش در اصفهان و جزو امرای دربار شاه بوده و به تحصیل معارف مبادرت نمود. سپس به مقام لله باشی شاه رسید که از مقامهای بسیار مهم آن زمان محسوب میگردید. او آثار بسیاری در آن شهر بنا نمود بطوریکه در تاریخ سیاق آمده شاه عباس ثانی با مساعدت مرتضی قلی خان به سلطنت رسید و پس از جلوس وی را به لقب خانی که از القاب امیر الامرایی است ملقب نمود. مرتضی قلی خان به طریقت صوفیه گرایش داشت و از طرف بزرگان آن طریقت به «چراغ صوفی» ملقب بود. وی بعداز درگذشت پدرش از طرف شاه به حکومت و بیگلربیگی آذربایجان و کردستان تعیین شد. در زمان سلطنت شاه عباس ثانی بمنظور برقراری صلح بین ایران و عثمانی بعنوان سفیر ایران به آن کشور روانه گردید و موفق شد با رفع مسائل فی مابین مدتها صلح بین دو کشور برقرار نماید. تصویر آن مجلس در چهل ستون اصفهان نقاشی شده است وی بعداز اتمام ماموریت خود به آذربایجان برگشت. در همان سالها لشگر هندوستان بطرف قندهار آمده و قلعه آن شهر را که دو سال پیش از آن توسط غیاث بیگ تصرف گردیده بود، به محاصره گرفتند. بدستور شاه لشگر ایران به سپهسالاری غیاث بیگ و مرکب از جنگاوران کرد و دنبلی به قندهار گسیل شده و آن قلعه را بازپس گرفتند ولی تلفات زیادی متحمل شدندو همه جنگاوران دنبلی کشته شدند. به همین دلیل بین مرتضی قلی خان و غیاث بیگ کدورتی حاصل شد. در سال 1120 قمری مرتضی قلی خان برای تنبیه برادر خود به طرف کاشان حرکت کرد غیاث بیگ از قم به استقبال وی آمده اظهار اطاعت نمود مورد بخشش برادرش قرار گرفت. مرتضی قلی خان در همان محل درگذشت. برخی مورخین معتقدند توسط غیاث بیگ مسموم شد. ولی چندان صحیح بنظر نمیرسد چون کدورت بین دو برادر رفع شده بود و غیاث بیگ دلیلی برای مسموم کردن او نداشت. شهباز خان پسر مرتضی قلی خان که همراه پدر بود، جنازه پدر را با خود به قم آورده دفن نمود .

مرتضی قلی خان در زمان فوت پنجاه دوسال داشت و سی و پنج سال حکمران آذربایجان بود. بنا به نوشته تاریخ اخشیدی مسجد بزرگ پائین پای حضرت علی بن موسی الرضا (ع) و قلعه سازداش در خوی از آثار اوست. وی 15 دختر و 3 پسر داشت ، شهبازخان ،ایوب خان و شاه نواز بیگ . نواب محمود خان در دیباجه دیوان خود شرح حال وی را ذکر نموده است از آثار مرتضی قلی خان پاره ای عمارات در اصفهان و مرمت ایوان حضرت معصومه قم و دو مسجد و قلعه چورس و آثار دیگر باقیست. روستای زیبای دنبلید در طالقان که در اصل «دنبلی ده» بوده و با گذشت زمان (ه) آخر حذف گردیده و حرف (د) به کلمه دنبلی چسبیده نیز ازآثار مرتضی قلی خان میباشد و در ترددهای خود به اصفهان آن روستا یکی از منزلگاههای وی و همراهانش بوده است. افراد مسن طالقان هنوز هم نام آن روستا را «دنبلی» تلفظ میکنند.