Home
اصل و نسب طایفه دنبلی
تاریخ برمکیان
مشاهیر دنبلی
آثار بجا مانده
دانشمندان و شعراء
گالری عکس
تماس با ما
جستجو

 

 

 

محمد بیگ دنبلی

 

محمد بیگ کوچکترین فرزند شهبازخان دوم سپهسالار آذربایجان و نواده مرتضی قلیخان ثانی سردار بزرگ سپاه نادرشاه بود.همسر وی دختر کاظم خان قراجه داغی حاکم قراجه داغ بوده و امیرکبیر محمودخان متخلص به خاور حاصل این ازدواج است.فرزند دیگرش مهرنسا خانم میباشد که همسر سلیمان خان سردار بوده وبعدا" بعقد فتحعلی شاه درآمد. خواهر وی صاحبه سلطان خانم، شاعره و دانشمند بزرگ و نامدار دوران زندیه، عروس کریمخان زند و از بانوان مشهور خاندان دنبلی میباشد.

درزمان حکومت کریمخان زند که شهبازخان بنا برنظر او به شیراز مهاجرت نموده بود محمدبیگ نیز همانند سایر اعضای خانواده، تا زمان سلطنت آغامحمدخان قاجار در شیراز و درعصر علیمرادخان زند دراصفهان زندگی میکرد. در بهار سال 1199 قمری به همراه سایر خانزاده های دنبلی که گروگان دربار زند بودند با توطئه خان قاجار برای ترور امیراحمدخان آزاد گردیده و به آذربایجان آمد. لازم به توضیح است که فرزندان شهبازخان بدلیل اینکه پدرشان حکومت خوی را قبل از احمدخان داشته بنوعی خود را وارث حکومت آن شهر میدانستند و این خود انگیزه ای جهت مخالفت پنهانی با  عموی خودشان احمدخان بود و آغامحمدخان که احمدخان را جدیترین و قویترین رقیب خود میدانست از این وضعیت نهایت استفاده را کرد.محمدبیگ در صحنه ترور سه امیر نامدار دنبلی،احمدخان،سلمانخان وکلبعلی خان حضور داشته ولی از نقشه ترور بی خبر بوده است. فرزند وی محمودخان خاور نیز شرح آن واقعه را از قول محمدبیگ بیان نموده است. شرح محمودخان از واقعه ترور احمدخان در بخش زندگینامه آن امیر شهید در این سایت بیان شده است.

ریاحی، محمدبیگ را درتوطئه ترور احمدخان سهیم میداند ولی این نظریه وی نیز همانند بسیاری از نظریاتش مردود است زیرا دراین صورت بدون تردید،محمدبیگ همانند برادران خود مورد غضب فرزندان احمدخان قرار میگرفت.درصورتی که جعفرقلی خان وحسینقلی خان بعداز گرفتن انتقام خون پدر از برادران محمدبیگ، با وی و پسرش محمودخان رفتار مناسبی داشته اند و این خود بیانگر عدم دخالت او در ماجرای ترور میباشد. حسینقلی خان زمانیکه بیگلربیگی آذربایجان بود محمدبیگ را به حکومت شهر مرند منصوب کرد و همچنین خواهر خود را بعقد محمودخان پسر محمدبیگ درآورد.

بنا به نوشته محمودخان، احمدخان بعداز مرگ کریمخان بفکر آزادی برادرزادگان خود بوده است و توسط علی خان خمسه زمینه آزادی آنها را فراهم نموده بود.ولی فرزندان شهبازخان، مهدی خان و رضاقلی خان تمایلی به مراجعت به آذربایجان نداشتند و نهایتا" با توطئه آغامحمدخان بهمراه محمدبیگ مجبور به برگشت شدندو مدت هشت ماه مهمان احمدخان در خوی بودند.

آثار عمرانی متعددی از محمدبیگ در شهر خوی به یادگار مانده است که بیانگر روحیه سازندگی او همانند اجدادش میباشد.از جمله:

احداث باغ هفت طبقه درفیرورق خوی که ازاملاک موروثی دنبلی ها ومحل سکونت جدش امیر شهبازخان شهیدبوده است . بنا به نوشته محمودخان خاور، محمدبیگ بیست هزارتومان خرج خاکریزی طبقات باغ و احداث دیوار پیرامون آن کرد اما فرصت اتمام آنرا نیافت. این باغ یکی از سیاحتگاههای معروف خوی بوده و تا سالهای اخیر پابرجا بوده است. دوباغ دیگر نیز در محله امامزاده خوی احداث نمود که به قوشاباغلار معروف بوده و از باغهای بزرگ و معروف خوی میباشد همچنین حمام محمدبیگ واقع در بازار خوی، جنب مسجد ملاحسن نیز از دیگر بناهای محمدبیگ می باشد که به سبک حمام وکیل شیراز ساخته و آراسته شده است. گرمابه مذکور تا سالهای اخیر مورد استفاده عموم بوده است و از بناهای ارزشمند و تاریخی شهرخوی محسوب میگردد.